In deze tiendelige reeks ‘Method Matters’ bespreekt Janse Heijn verschillende tactieken om het geheim van een truc (de methode) beter te verbergen. Janse Heijn is professioneel goochelaar en voorzitter van de Magische Kring Centraal Nederland.

Method Matters – Deel 3: Het sluierprincipe

Één van mijn favoriete trucs die ik commercieel inzet is een schitterende versie van de ESP-test. Bij deze routine mag de toeschouwer proberen te raden welk symbool er op een ESP-kaart staat die met de beeldzijde omlaag op tafel ligt. Hoe vaak dit experiment ook herhaald wordt: de toeschouwer heeft het altijd goed.

Er zijn heel wat redenen waarom dit een van mijn favoriete trucs is. Ten eerste is het zo’n effect waarbij de toeschouwer degene is die goochelt. Ik ben erg groot fan van acts waarbij de assistent een heldenrol krijgt, dus dat alleen al is een groot pluspunt. Daarbij is het ook nog een enorm praktisch effect: de routine kan meteen herhaald worden en het is een packet trick dus hij neemt weinig ruimte in beslag. Allemaal goede eigenschappen, maar… de belangrijkste reden om deze truc te vertonen is dat het voor leken ontzettend lastig is om het geheim van dit effect te raden.

In al die jaren dat ik deze ESP-test voor leken heb vertoond, is er slechts één persoon geweest die mij precies kon uitleggen hoe deze truc werkte. Deze kerel was overigens niet de minste: hij was afgestudeerd in de natuurkunde en zijn werk bestond uit het bouwen van elektronische kunstwerken.

Bij deze variant op de ESP-test is er namelijk niet één methode, maar zijn er drie principes die tegelijk spelen. Voor de kenners: er wordt gebruik gemaakt van gemarkeerde kaarten – in combinatie met het one ahead-principe en multiple outs. Afhankelijk van de keuzes van de toeschouwer moet er soms ook nog gebruik worden gemaakt van een speciale kaartgreep.
Tezamen zorgen deze principes ervoor dat toeschouwers geen enkele houvast hebben wanneer ze proberen uit te vogelen hoe deze routine werkt.

Darwin Ortiz, iemand die erg veel heeft nagedacht over wat een truc onmogelijk maakt, heeft een aardige term bedacht voor een situatie waarbij meerdere methodes aan het werk zijn. Hij noemt dit ‘het sluier-principe’ (the veils principle). In zijn metafoor staat de sluier, of een doorzichtig gordijn, voor een mogelijke verklaring van het effect. Het is voor een leek best mogelijk om door één zo’n sluier heen te kijken, maar plaats er een aantal achter elkaar en de toeschouwer is verblind.

Hoewel deze term slechts bij een handvol toegewijde goochelaars bekend is, wordt ‘the veils principle’ zeer vaak ingezet. Denk bijvoorbeeld aan routines met een gememoriseerd kaartspel. De volgorde van zo’n spel kaarten is vaak zo ontworpen dat ze voor een toeschouwer willekeurig lijkt. Veel mensen prikken hier echter zo doorheen: ze snappen dondersgoed dat een spel er wel geschud uit kan zien, maar dat de goochelaar toch de volgorde kent. Het is daarom geen overbodige luxe om een paar overtuigende false shuffles in te zetten als je aan het werk gaat met een gememoriseerd spel kaarten. Met de ene geheime techniek maskeer je zo de andere techniek

Een van de meest geraffineerde voorbeelden van het sluierprincipe is wellicht het Mind Power Deck. Als je dit kaartspel voor een toeschouwer uitspreidt op tafel lijken alle kaarten verschillend. Wanneer je echter aan iemand vraagt om naar één kaart te kijken en die in gedachte te nemen is de keuzevrijheid opeens aanzienlijk afgenomen. Met een beetje vissen weet je welke kaart iemand in gedachten heeft. Zonder dat je iets ingewikkelds of verdachts hoeft te doen, kun je deze kaart uit het spel laten verdwijnen.

De verschillende principes die in dit kaartspel zijn geïntegreerd werken op zo’n manier samen dat een toeschouwer er gewoon geen vat op kan krijgen. Iemand die probeert te beredeneren wat er gebeurt moet zijn, belandt al snel in een soort mentaal spiegelpaleis waarin elke mogelijkheid op zichzelf een illusie blijkt. Heerlijk, toch?

Bronnen:
Darwin Ortiz: Strong Magic, A-1 Magical Media, verkrijgbaar bij de betere goochelwinkels
ESPionage en het Mind Power Deck zijn verkrijgbaar bij de betere dealers