In deze tiendelige reeks ‘Method Matters’ bespreekt Janse Heijn verschillende tactieken om het geheim van een truc (de methode) beter te verbergen. Janse Heijn is professioneel goochelaar en voorzitter van de Magische Kring Centraal Nederland.

Method Matters – Deel 2: Het is rood en het is géén tomaat

Van mijn opa kreeg ik mijn eerste serieuze boek over goochelen: Werner Waldmann’s Groot Spectrum Goochelboek. Een prachtig boek vol met knullige foto’s van West-Duitse goochelaars (compleet met jaren ’80 kapsels) die breed glimlachend laten zien hoe bepaalde trucs vertoond moeten worden.

Ik herinner mij dat ik als kind de plaatjes bestudeerde waarop de werking van de egg bag werd afgebeeld. Voor de nieuwe goochelaars onder ons: de egg bag is een truc waarbij een ei verdwijnt uit een fluwelen zakje. Uit deze illustraties bleek dat de oplossing voor dit raadsel een geheim compartiment in het zakje was. Als het ei hierin werd gemoffeld kon je het zakje ondersteboven houden zonder dat het ei eruit viel.

Als kind was ik helemaal niet onder de indruk van deze methode. Het leek mij zeer onwaarschijnlijk dat een publiek daarin zou tuinen. Kinderen misschien… maar volwassenen zouden zich toch realiseren dat het ei nog steeds in de zak verborgen zat?

Jaren later zag ik een filmpje waarin Luis de Matos (een illusionist uit Portugal) zijn versie van de egg bag liet zien. Ook al kende ik het effect – na het bekijken van deze vertoning had ik geen idee waar het ei gebleven was. Nadat het ei schijnbaar uit het zakje was verdwenen, liet De Matos de egg bag op allerlei manieren leeg zien. Hij frommelde het zakje op, liet de toeschouwer er met haar hand overheen gaan, sloeg het zakje tegen zijn knie… Het leek onmogelijk dat er nog een ei in zat.

Toen ik er uiteindelijk achter kwam dat het ei, ondanks al deze manoeuvres, toch écht de hele tijd in het zakje had gezeten, realiseerde ik mij dat ik een geweldige truc sterk had onderschat. Als kind had ik natuurlijk verzuimd om de tekst in Werner Waldmann’s boek te lezen en alleen de plaatjes bestudeerd. Zodoende had ik maar de helft van het geheim geleerd. De ene helft van de methode bestaat uit een getrukeerd zakje. De andere helft van de methode zijn de suggestieve handelingen die het publiek ervan overtuigen dat het zakje leeg is en dat het ei echt verdwenen is.

Nu is dit ‘dubbele geheim’ bij een hoop klassieke trucs terug te vinden: de zombie-bal, het ringenspel, de zwevende wandelstok – dit zijn stuk voor stuk trucs die berusten op een eenvoudig technisch principe en een aantal gecompliceerde handelingen die dat principe voor het publiek ontkrachten. Er is een droge grap die deze combinatie goed samenvat: ‘Het is rood en het is géén tomaat… toch een tomaat.’

Ook bij meer moderne routines kunnen we dit principe inzetten. Een mooi voorbeeld is een routine met speelkaarten van Luke Jermay. Om te laten zien dat de kaarten niet gemerkt zijn, gaat hij met zijn duim langs alle kaarten (een riffle). ‘Als de kaarten gemerkt waren, dan zou je nu dingetjes moeten zien verspringen.’ legt Jermay erbij uit. Vervolgens weet hij precies welke kaarten uit het kaartspel worden gehaald. Zijn methode is… tóch een gemarkeerd kaartspel.

Iedereen die dit wel eens heeft uitgeprobeerd weet dat je inderdaad symbooltjes ziet verspringen als je langs de achterkanten van een gemarkeerd kaartspel riffled. Hoe kan het dan dat de toeschouwer niets ziet verspringen? Luke Jermay’s eigen verklaring hiervoor luidt dat de toeschouwer tijdens de riffle niet zo goed weet waar hij op moet letten. Daarbij is het principe van gemarkeerde kaarten slechts één van de methodes die hij op een nonchalante wijze ontkracht voordat hij aan zijn demonstratie begint. Het gaat dus eigenlijk om een gedurfde bluf.

Als u deze aanpak van Luke Jermay nogal brutaal vindt, lees dan eens de slotwoorden van Waldmann’s beschrijving van de egg bag:

“Later, respectievelijk aan het einde van het nummer, verwisselt men het [nep-ei] voor een echt ei. (…) En dit ei mag dan door een daartoe uitgenodigde toeschouwer, stevig in elkaar worden gedrukt.”

Dat is pas écht humor…

Bronnen:
Werner Waldmann: Groot Spectrum Goochelboek, Het Spectrum B.V. 1984. Niet meer in druk maar is relatief eenvoudig tweedehands te verkrijgen
Louis de Matos: The Egg Bag / Verkrijgbaar via Essential Magic Collection Estudio 33
Luke Jermay: Jermay’s Mind (DVD Set) Vanishing Inc. Verkrijgbaar via (o.a.) penguinmagic.com